سرطان طوقه و ریشه

Crown gall

بیماری سرطان طوقه و ریشه که گال طوقه و ریشه هم نامیده می شود در خزانه ها، نهالستان ها و باغ های میوه سراسر جهان شیوع داشته و به بیش از 93 تیره از گیاهان علفی و چوبی حمله می کند.

علائم بیماری :

بارزترین نشانه بیماری، تشکیل گال روی یقه، ریشه و گاه تنه نهال ها و درختان است. گال ها بر اثر ازدیاد و بزرگ شدن بیش از اندازه سلول ها بوجود آمده و برجستگی هایی تقریباً کروی هستند که از بافت های آوندی تشکیل شده و از نرم اسفنجی تا سفت تغییر می کنند. تشخیص گال های ریز و نرم روی ریشه نهال ها به دقت و تجربه نیاز دارد، زیرا آنها بسیار شبیه پینه هایی هستند که روی پایه های ازدیاد بذری در محل خروج ریشه های فرعی ایجاد می شوند.

عامل بیماری ، نحوه انتشار و چرخه زیستی آن:

باکتری عامل بیماری در درختان سیب و گلابی و نیز درختان هسته دار Agrobacterium tumefacines نام دارد.

این باکتری در خاک و بافت های پیرامون گال های فعال زمستان گذرانی می کند. باکتری از راه زخم های بوجود آمده در روی ریشه به علل گوناگون یا از راه ریشه های مویی وارد گیاه میزبان می شود.

پس از ورود باکتری، DNA آن موجب تولید بیش از اندازه هورمون گیاهی شده و بافت گیاه شروع به تقسیم و بزرگ شدن کرده و گال تشکیل می شود. با قرارگرفتن DNA داخل بافت میزبان، بدون حضور باکتری نیز گال تولید می شود.

گاه باکتری عامل بیماری از گال ها خارج شده و ریشه های سالم و خاک اطراف را آلوده می کند. باکتری از ریشه ها و خاک های آلوده از راه های مختلف مانند باران، جریان آب آبیاری، ادوات کشاورزی، باد و حشرات جابه جا شده و بیماری انتشار پیدا می کند. چنانچه دمای محیط 20 درجه سانتی گراد یا بیشتر باشد، در طول 2 تا 4 هفته بعد از وقوع عفونت، گال های کوچک به وجود می آیند.

اگر درجایی که قبلاً خزانه تاک، هلو، تمشک و گلسرخ بوده و عفونت وجود داشته است نهال یا درخت سیب کاشته شود، معمولاً بیماری گال طوقه به شدت بروز پیدا می کند.

راه های پیشگیری و کنترل بیماری :

  • انتخاب نهال سالم
  • انتخاب پایه هایی با حساسیت کم نسبت به بیماری
  • عدم آبیاری باغات سالم با آبی که از باغات آلوده می گذرد
  • خودداری از وارد شدن هر نوع زخم و ترک به گیاه
  • فروبردن ریشه نهال ها در محلول بردوفیکس 10 در هزار قبل از کاشت
  • تراشیدن گال های موجود روی درختان و رنگ کردن بافت سالم گیاه با بردوفیکس رقیق نشده
  • ضدعفونی ابزار هرس با بردوفیکس رقیق نشده
  • آبیاری کل باغ به منظور ضدعفونی خاک در باغاتی که آلودگی در آنها وجود دارد با بردوفیکس 10 در هزار، بطوریکه تمام سایه انداز گیاهان آبیاری شود.
  • در صورت شدت بیماری گیاه حذف و سوزانده شود.